-A +A

Դէմքեր,Դէպքեր եւ Յուշեր

PrintPrintSendSendPDFPDF

Տիկին Զուարթ Աբելեան, Լոս Անճելըս, 1994
 
Լիբանան, Պէյրութ, Պուրճ Համուտ:


Ո՞վ լսած չէ երբեք «Պուրճ Համուտ»ի մասին: Հայահոծ, հայաբնակ շրջան մը Պէյրութի հիւսիս-Արեւելեան շրջանին մէջ: Հայրենիքէն հեռու Հայաստան մը դարձած Պուրճ Համուտը: Ուրիշ խօսքով հայակերտումի հնոց մը: Հոն դարբնուեցաւ ու կերտուեցաւ հայ բանուորն ու կրօնաւորը, ուսուցիչն ու քարոզիչը: Այլ եւ այլ արհեստներու ու արուեստներու մէջ տաղանդ ցուցաբերող աշկերտն ու աշակերտը: Ուրիշ խօսքով՝ արտադրեց Պուրճ համուտը – նոյնիսկ դարձաւ անեկտոտ երիտասարդներու շրթներուն վրայ: Բացատրեմ .-

Երբ վրայ հասան Լիբանանի քաղաքական անկայուն օրերը, 70-ական թուականին, Պուրճ Համուտի տղամարդը, երիտասարդն ու տարէցը, հարկադրուեցան զէնք կրել իրենց շրջաններու պաշտպանութեան համար: Երբեմնի աշակերտը դարձաւ աշկերտը ինքնապաշտպանութեան մարզին իր ղեկավարին, լքելով ուսումնառութիւնը: Ուսման ակնարկումի պարագային երբ հարց դրուէր թէ արդեօք այս կամ այնինչ ուսանողը կրցա՞ւ իր B.A.-ն ստանալ ... պատասխանը կըլլար .- այդ չենք գիտեր, սակայն գիտենք որ ան B.H չստացաւ, այսինքն Պուրճ Համուտցի չեղաւ, չկրցաւ ըլլալ: Այս էր եւ է Լիբանանի Պուրճ Համուտը:


Ես ինքս ալ համարեայ դարձայ Պուրճ Համուտցի, քառորդ դար ծառայելով Պուրճ Համուտի Նոր Մարաշ շրջանի մէջ հաստատուած Հայ Աւետարանական – Շամլեան-Թաթիկեան երկրորդական վարժարանէն ներս, որպէս հայ գրականութեան եւ հայոց պատմութեան դասատու: Բազմաթիւ ծանօթութեանց կողքին ճանչցայ նաեւ քոյր Նուարդ Տէմիրճեանը:

Պուրճ Համուտի, Նոր Մարաշ շրջանի մէջ գտնուող Հայ Աւետարանական Եկեղեցւոյ Տիկնանց Միութիւնը՝ եկեղեցւոյ կողքին գործօն Միութիւն մըն էր, որ հոգեւոր ու ընկերաբարոյական ձեռնարկումներով զօրաւիգ կը կանգնէր եկեղեցապատկան զանազան կարիքներուն:


Վերոյիշեալ Եկեղեցասէր Տիկնանց Միութեան գործոն ու նուիրուած անդամներէն մէկն էր Նուարդ քոյր Տէմիրճեանը: Զինք կը կոչէին Նուարդ քոյր, քանզի քրոջական հարազատութիւն կը ցուցաբերէր անխտրաբար ոեւէ մէկուն: Հոգեւոր քոյր մըն էր, միշտ պատրաստ օգնութեան ձեռք երկարելու ուր որ իր կարողութիւնը կը ներէր:

Աստուածաշնչական խօսքով, իր ծառայասիրութեամբ միշտ մղոն մը աւելի ընթացող նուիրեալ մըն էր ան: Զգալի ներկայութիւն մըն էր նաեւ Եկեղեցասէր Տիկնանց Միութենէն ներս: Ոեւէ գործունէութեան մէջ կամովին ու մեծ նուիրումով օժանդակող մըն էր ան տնտեսապէս թէ բարոյապէս: Իսկապէս հոգեւոր նուիրեալ մը:

Վարժարանը եկեղեցւոյ ծոցին մէջ ըլլալով, շատ անգամներ Տիկնանց Միութեան ձեռնարկներուն՝ երբ խօսելու կամ գեղարուեստական անմիջական յայտագրով մը մասնակցութիւնս բերելու պատեհութիւնը կը տրուէր ինծի, Նուարդ քոյր Տէմիրճեանը, ժպտադէմ ու հոգեկան մեծ բաւարարութեամբ մը կը դիմաւորէր զիս: Օրին մէկը խիստ մեծ փափաք յայտնեց որ իր տունը երթայի միասին բաժակ մը սուրճ առնելու: Գացի:

Համեստ, շատ համեստ բնակարան մըն էր վարժարանին ու եկեղեցւոյ թաղին մէջ: Նուարդ քրոջ չորս զաւակներն ալ, մեր ճշդապահ աշակերտներէն էին: Ճշդապահութեան հարցը այս այցելութեամբ լուծուեցաւ, տրուած ըլլալով որ վարժարանին շատ մօտիկը կը բնակէին: Իսկ ինչ էր ուրեմն Նուարդ քռոջ յարատեւ գոհունակ ժպիտը դէմքին վրայ, համեստ այս բնակարանէն դուրս կը մտածէի, եւ ումպ ումպ ըմբոշխած սուրճին կողքին այլ զրոյց ալ կը կատարէինք, ընդհանրապէս իր զաւակներուն ուսումնականէն զինք հետաքրքրող հարցերու շուրջ: Համարձակութիւնս հաւաքելով հարց տուի:

-- Տիկին Տէմիրճեան, Ինչ՞ գործով կը զբաղի ձեր ամուսինը:

-- Նկարիչ է: Տեսած ըլլալու էք, կը պատասխանէ:

-- Խանութ ունի՞, ու՞ր, ինչպէ՞ս է գործը:

-- Ո'չ խանութ չունի, բայց Տէրը կ'օգնէ: Ոտքի վրայ հոս-հոն կը նկարէ, կրկնեց Նուարդ քոյր անբացատրելի երջանկութեամբ: Ես ծարայ մըն եմ իմ Աստուծոյս, խաղաղ կը յարէ Նուարդ քոյր: Այդ օրէն մենք աւելի կապուեցանք իրարու, ինչպէս հարազատ քոյրեր:

*  *  *

Ժամանակի ընթացքին քոյր Նուարդին ամուսինը Վռամշապուհ դարձաւ մեր վարժարանին մնայուն նկարիչը: Հանդարտաբարոյ ու անտրտունջ մարդ էր նկարիչ Վռամշապուհը:

--  Ինչպէս՞ կըլլայ որ առաւօտեան այս ժամուն վարժարանին բակը կ'ըլլաք Պրն. Վռամշապուհ կը հարցնեմ:

--  Էհ, գործերուն ականջ մի կախէր իշտէ օր մըն է կանցնի, կը պատասխանէ:

--  Երկու շաբաթ սպասէ Պրն. Վռամշապուհ: Աշակերտական ձեռնարկ մը կը պատրաստեմ, դեր վերցնող աշակերտները մեծաթիւ են: Դուն ալ եկուր նկարէ: Մուտքի դրան մօտ սեղան մը կը դնենք, դադարին հոն նստէ, նկարները աշակերտներուն ծախելու համար: Անոնց համար գեղեցիկ յիշատակ պիտի մնայ այդ նկարները: Ուստի այսպէս, յաճախակի մեր ձեռնարկները, եռանդուն կեանք ստեղծեցին վարժարանէն ներս, ուր մեծապէս օգտակար եղաւ Պրն. Վռամշապուհը:

-- Օրերդ միշտ լուսաւոր ըլլան Տիկին Աբելեան, կը կրկներ յաճախ մեր վարժարանին բարի նկարիչը, Պրն. Վռամշապուհը:

*  *  *

Տրուած ըլլալով որ պաշտօնակոչումի առաջին տարիէն իսկ մաս կը կազմէի հատուցման սնտուկին, որպէս կրթական մշակ, իմ ծառայութեան շրջանը իր լրումին հասաւ, Լիբանանի Կրթական Հատուցման Գրասենեակի սահմանումով: Այդ առթիւ հոգաբարձական մարմինը որոշած էր իմ քսան հինգ տարիներու ծառայութեանս առիթով զիս պարգեւատրել Հայոց Տիգրան Արքայի ոսկեայ շքանշանով:

Ներփակեալ՝ սրտի պարտք կը զգամ ըսել, որ շքադրումի ձեռնարկումի աշխատանքներուն կռուանը հանդիսացող Տիար Աբրահամ Թորոսեանին շնորհապարտ եմ: Ամէն անգամ որ առիթը ընծայուի խօսք առնելու այդ ուղղութեամբ, երախտագիտութեամբ կը յիշեմ իր անունը, ինչպէս նաեւ Տիկինը եւ զաւակները՝ Ռաֆֆին եւ Լենան, որոնք նոյնպէս մեր աշակերտներն էին: Պարգեւատրումը տեղի ունեցաւ Կիրակի առաւօտ մը Եկեղեցւոյ սրահին մէջ: Մեր նկարիչը այդ առիթով զիս նկարեր ու ապա նկարը մեծցուցեր, շրջանակի մէջ առնելով ու մակագրեր է ինծի նուիրելու համար:

Դժբախտաբար մեր բարի նկարիչին կեանքի թելը կտրուեցաւ անժամանակ: Իմ նկարներս որոնց մասին նոյնիսկ իր կողակից Նուարդ քոյրը տեղեակ եղած չէր, ինծի յանձնեց արցունքոտ աչքերով, երբ վշտակցութեան համար տունը այցելեցի: Մինչեւ օրս ալ գուրգուրանքով կը պահեմ այդ նկարները, միշտ յիշելով Պուրճ Համուտի մեր վարժարանին նուիրեալ նկարիչ՝ Վռամշապուհն ու իր կողակից՝ քոյր Նուարդ Տէմիրճեանները:

Հազիւ անակնկալ մահուան դառնագոյն վիշտը սպիանալու վրայ էր, երբ անսպասելիօրէն Լիբանանի քաղաքական առօրեան խանգարուեցաւ: Մեծապէս ցնցեց Լիբանանցի ժողովուրդը տնտեսապէս՝ եւ բարոյապէս: Վաղուայ անորոշութիւնը պատճառ դառձաւ ժողովուրդին մեծ մասին քաղաքաթող ըլլալուն:

Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը տեղահան ըրաւ նաեւ քոյր Նուարդ Տէմիրճեանի ընտանիքը: Ալ զինք տեսնելու պատեհութիւնը չունեցայ: Վստահ եմ որ ան արմատահան եղած ծաղիկի մը նմանեցաւ որ, հակառակ բոլոր ջանքերուն ու ջրտուքին, չի տոկար օտար հողին ու տակաւ կը թառամի:

Երանելի են այն մեռեալները որոնք Տիրոջմով կը ննջեն. Անոնց աճիւնը իր հանգիտը կը գտնէ հողին ներքեւ, իսկ հոգին իր Տէրը փառաբանելու վայելքը կ'ունենայ յաւիտենականութեան մէջ:
Նուարդ քոյր «Բարի պատերազմը պատերազմեցաւ, ընթացքը կատարեց եւ հաւատքը պահեց:» (Բ. Տիմ. 4:7) Օրհնեալ ըլլայ իր յիշատակը:

 

Your rating: None Average: 5 (8 votes)

Comments

Bourj Hammoud

A pictorial presentation of the History of Bourj Hammoud:

 

 

 

Shamlian-Tatigian

This article describes a unique era of a generation that was born and raised in Bourj  Hammoud, having a special bond with the Armenian community of the time, the schools, the teachers, the churches, the agoomps...Unfortunately, that sense of belonging can't be found or recreated again anywhere in other Armenian communities.

About This Article

Several months ago I found the hand-written article posted here tugged in an album behind the dryer in my mother’s washroom. The article is longer and parts of it are personal. I thought of keeping it but to what end I wondered. However, I couldn't bring myself to tossing it either. I deleted parts of it while Manya Kazazian, a friend from AUB [the American University of Beirut], graciously accepted to type it to present to Keghart.com’s editor. It depicts a way of life in the hub of the Lebanese-Armenian community...Bourj Hammoud. It would be worth archiving, I thought. I am glad to see that it has been favorably received and positively commented by Vatche from the UK regarding Nvart Kuyr, whom I did not have the pleasure of meeting.

As to the album, after reading the article I surmised that it is the album Mrs. Apelian refers to in her write-up. The album contained some 100 photographs depicting everyday life at the Armenian Evangelical Shamlian Tatigian School in Nor Marash, Bourj Hammoud. It had crossed oceans and continents with her and was now resting in her home.

As to the photos in the album, Facebook came to my quick rescue. I scanned over half and archived them in a Facebook account. I prepared to archive Mrs. Zvart Apelian’s photos in the different Armenian schools she taught for some five decades. The pictures may be viewed by clicking at the below site.

I was particularly struck by the unique name of the photographer--Vramshabouh. I do not know when or where he was born. His parents had opted to name him with this unique Armenian name to perpetuate our national legacy. After I scanned and posted the photos, I was gratified when Ruth Donald Duench from Canada sent me a message letting me know that she was pleasantly surprised to see photos her father had taken posted in the Facebook. She visited Los Angeles a few months ago and organized a gathering with the alumni of the Shamlian-Tatigian Armenian Evangelical School who also hosted their former teacher Mrs. Zvart Apelian, royally. Vramshabouh’s album is now posted in cyber space...a precious page from the history of Armenian Diaspora school history.
 
http://www.facebook.com/media/set/?set=a.135054406593958.25212.100002681...
 

Link not working

Hello Vahé

The Facebook link you have provided does not respond...


Link

Vatche,
You may access it through Facebook via Zvart Apelian account. It is open to the public. You may need to be a member of Facebook, although I am not sure.
Vahe

Thank You.

Thank you Mrs. Apelian for remembering my mom, father and Vatche. Yes, I was blessed to have Digeen Nevart as my mom. She was a woman of faith. I am glad that she made a difference in your life. Thank you again for sharing.
Love
Ruth D.D.

Dear Keghart

Dear Keghart,

Thank you for publishing my above material - Sister Nvart Remembered.

I have to say I was disappointed at the way Keghart  had taken liberties by changing some of the spelling of the English words (where they did not need changing) from that of British English into American/Canadian. I live in Britain and that is the English I adhere to. 

In Britain we write neighbour and not neighbor. It would have been good manners if not showing some respect to the diversity of submissions coming to Keghart from every corner of the English and Armenian speaking contributors and readers.

Whilst I appreciate that Keghart is a Canadian publication, I am sure you will agree that in order to keep the authenticity of material submitted, that they should be kept in the English or, indeed, Armenian they were originally written and submitted. I have not seen you modifying/amending Eastern Armenian spelling into Western Armenian and vice versa. Why do it with English?

Food for thought.

Respectfully yours.

British vs American English

Thank you, Keghart, for reversing my submission, Sister Nvart Remembered, to its original format -  British English.

The readers will not notice any difference as your action was very swift and for this I salute the Keghart group!

It is funny discussing British English vs American English on an Armenian publication. However, we of all nations, should understand this even more as our own mother tongue has such two distinct characteristics.

Keep up the good work, Keghart!
 

Misspelled

European Publishers had my cousin's  translation of his father's book Tro (by Dr. Antranig Chalabian) printed. Jack was aghast to read that the publisher had misspelled when they had prominently noted on the cover page "Armenia's First Defence Minister". In fact when I type this note, I see a red line under the word Defence, alerting me that it is misspelled. As I type neighbour, I get the same alert too.

We should know better when it is said that U.S. and U.K. are two countries separated by the same language. We are one nation separated by the same language but in much more drastic ways. 

 

Drastic differences


"We should know better when it is said that U.S. and U.K. are two countries separated by the same language. We are one nation separated by the same language but in much more drastic ways."

I cannot comment about Britain and the U.S. being two countries separated by the same language........
But I could not agree with you more on your latter sentence about us (Armenians). And, indeed, in much, much drastic ways...

Sister Nvart Remembered

I have known Sister Nvart, as she was known in Bourj Hammoud, as a neighbour, a woman of Christian faith and a motherly figure. She used to address my mother and all the women in the neighbourhood as sister-so-and-so, regardless whether they were religious or not. Calling them sister immediately brought about certain camaraderie and that feminine bond between them. Apart from her neighbourly and sisterly approach, I will never forget the contribution she made to my family when we had to change school in our elementary years because my father could not afford the new higher fees of the Armenian Evangelical School. Principal Rev. Jizmedjian would not make any concessions.

My mother, tears in her eyes, had to enrol us at the new, competitively-priced Armenian Sabbathists’ School (Շաբաթապահ) in Sin-el-Feel. Her disappointment was even greater when she noticed that the educational standards of the new school were lower than the one my brother and I had been previously attending. I hardly studied at home, as I found the lessons too easy. Every afternoon my mother would greet us in tears when we came home from school for she knew we did not belong there. Whether the concept of this Շաբաթապահ schooling and culture was all alien to her or whether she could not see us steering away from an upbringing that she herself had been reared into, I could not understand. Although I found it daunting being away from my friends and the teachers whom I had known since my kindergarten years at the Armenian Evangelical School which was opposite our house.

I am told… one day when my mother was waiting for us at the corner of the street, opposite the school which she yearned to see us attend, Sister Nvart was passing through and she stopped by to say hello. It did not take long for my mother to burst into tears and express her dismay with our new school and that the new Principal Rev. Jizmedjian had not made any concessions to allow us to continue our schooling and observe the Christian faith in which we were being brought up.

I am told...Sister Nvart put her arm around my mother and said, “The Lord will show the way.” She then asked my mother to give her our previous years’ school reports and told her to have faith in the Lord.

I am told...the next day Sister Nvart went to see the principal. She took along our school reports, and told the principal, “How can you throw these pearls to the swine?”  (Mathew 7:6)

Two days after Sister Nvart’s meeting with the principal, I saw my mother unstitching the insignia of the new school and replacing it with the one that we knew was best.

The purpose of this letter is in no way meant to be derogatory about the different schools and religious faiths (our family adheres to the Armenian Apostolic Church) but it is about a person – Nvart Demirjian – who made a difference in our lives which is something we have not forgotten to this day.

Since returning to the Armenian Evangelical Secondary School, which was later called Shamlian-Tatikian Evangelical Secondary School of Bourj Hammoud, my brother and I completed our education in the same institution which has left its positive influence upon us to the present day.  

And then the war came upon us.

Post new comment

Note

Keghart.com edits comments for grammatical and spelling errors, obscenity, libelous, offensive and confrontational expressions. Please limit comments to a maximum of 200 words. Incomprehensible or irrelevant sentences and duplicate comments will be removed. Following receipt of your comment, Keghart.com will send you a verification email to safeguard against spam and impersonation, please click on the link in that email.
Comments are usually posted within 24 hours following your verification.

The content of this field is kept private and will not be shown publicly.
pendreschekednes